|
Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
Uw rechten in het psychiatrisch ziekenhuis
Als u in een psychiatrisch ziekenhuis bent opgenomen, hebt u
rechten. Die rechten staan in de Wet op de Geneeskundige
Behandelingsovereenkomst (Wgbo) en in de Wet Bijzondere Opnemingen
in Psychiatrische Ziekenhuizen (Wet Bopz). De Wgbo beschrijft de
algemene patiëntenrechten en in de Wet Bopz staat wanneer uw rechten
mogen worden beperkt als u gedwongen bent opgenomen.
Inhoud
Wordt u in een psychiatrisch ziekenhuis
opgenomen dan is dat meestal een ingrijpende gebeurtenis. Vaak voelt
u zich als het ware ‘overgeleverd’ aan het ziekenhuis. Daarom is het
goed om te weten dat u rechten hebt.
Die rechten staan in de Wet op de Geneeskundige
Behandelingsovereenkomst (Wgbo) en in de Wet Bijzondere Opnemingen
in Psychiatrische Ziekenhuizen (Wet Bopz). In de Wgbo staan algemene
patiëntenrechten en in de Wet Bopz staat welke rechten mogen worden
beperkt als u gedwongen bent opgenomen.
Deze brochure biedt een overzicht van uw rechten en geeft antwoord
op zoveel mogelijk vragen. In de brochure staat informatie voor
patiënten die vrijwillig zijn opgenomen en voor patiënten die
gedwongen zijn opgenomen. Mocht u na het lezen nog vragen hebben,
dan kunt u de patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) raadplegen, of een
advocaat, of een van de instanties die achterin vermeld staan.
Zodra u bent opgenomen maakt uw hulpverlener
samen met u een behandelingsplan. In dat behandelingsplan staat wat
er met u aan de hand is en hoe de behandeling wordt aangepakt.
Als u gedwongen bent opgenomen dan is dat omdat u door een
psychische stoornis gevaarlijk geacht wordt voor uzelf of voor
anderen. Het doel van de opname is dan om dat gevaar weg te nemen.
In uw behandelingsplan staan daarom concrete maatregelen om die
psychische stoornis te behandelen.
Bent u opgenomen met een zelfbindingsverklaring of
zelfbindingsmachtiging, dan wordt u in principe behandeld zoals in
de zelfbindingsverklaring staat. Meer informatie over zelfbinding
staat in brochure
Zelfbinding in de ggz.
U hebt informatie nodig voordat u kunt
meepraten over uw behandelingsplan. De behandelaar vertelt in
begrijpelijke woorden over uw ziekte, over zijn voorstel voor
behandeling en over andere mogelijkheden van behandeling. Hij legt
uit wat hij met de behandeling wil bereiken, hoe lang die zal duren
en hoe groot de kans is dat de behandeling werkt. Hij laat u ook
weten welk risico een behandeling heeft. Zo zal hij u voorlichten
over mogelijke bijwerkingen van medicijnen.
Voorbeeld: U bent opgenomen
omdat u zó somber bent dat u niet meer wilt eten en alleen nog
maar op bed ligt. Volgens uw hulpverlener bent u depressief. Hij
bespreekt met u manieren om de depressie te verhelpen. Hij
verwacht dat medicijnen in combinatie met gesprekstherapie goed
zullen helpen. Ook legt hij uit dat de medicijnen slaperigheid,
een droge mond en vermindering van seksuele gevoelens kunnen
veroorzaken.
Al deze informatie hebt u nodig. U kunt
namelijk pas toestemming geven voor een behandeling als u voldoende
erover weet en begrijpt. Vraag dus alles wat u weten wilt. Elders
staat meer over het toestemmingsvereiste (meer
lezen).
Maar misschien wilt u bepaalde informatie
juist niet krijgen, bijvoorbeeld over de bijwerkingen van medicijnen
of over een diagnose die uw verdere leven diepgaand verandert. Laat
dat dan aan de hulpverlener weten. Hij zal daar zoveel mogelijk
rekening mee houden.
Krijg ik ook informatie op papier?
Als u het lastig vindt om alle informatie te
onthouden, dan kunt u de hulpverlener vragen om de belangrijkste
zaken voor u op te schrijven. Vraag bijvoorbeeld om een afschrift
van het behandelingsplan. Van het ziekenhuis krijgt u de huisregels
en schriftelijke informatie over de klachtenprocedure (zie over de
klachtenprocedure brochure
Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis).
Bent u gedwongen opgenomen dan krijgt u ook schriftelijke informatie
over uw rechten volgens de Wet Bopz. Ook ontvangt u op schrift welke
hulpverlener verantwoordelijk is voor uw behandeling. U krijgt een
kopie van de ibs (inbewaringstelling), de rm (rechterlijke
machtiging) of de zelfbindingsmachtiging.
Vindt de behandelaar dat bepaalde informatie
schadelijk voor u is, dan mag hij die informatie tijdelijk
achterhouden. Dat mag hij alleen in uitzonderlijke gevallen doen en
pas na overleg met een collega. Als het nodig is, zal de
hulpverlener iemand uit uw naaste omgeving inlichten.
Voorbeeld: U bent in een
psychische crisis. Nu blijkt dat u ook een ernstige lichamelijke
aandoening hebt. De hulpverlener besluit u dat niet te
vertellen, want hij is bang dat het u teveel wordt en dat u
zelfmoordgedachten krijgt. Zodra het beter met u gaat krijgt u
alsnog de informatie over uw aandoening.
Krijgen anderen informatie over mij?
Hulpverleners hebben een beroepsgeheim. Alleen
leden van het behandelteam krijgen de nodige informatie over u. Aan
anderen mag de behandelaar alleen informatie geven als u daarvoor
toestemming geeft, of als het moet op grond van de wet.
Soms mag de hulpverlener zonder uw toestemming informatie aan
anderen geven:
Voorbeeld: U vertelt uw
hulpverlener dat u van plan bent een bekende iets aan te doen.
De behandelaar neemt uw plan serieus en wil uw kennis
waarschuwen. U geeft daar geen toestemming voor en wijst de
hulpverlener op zijn beroepsgeheim. Hij waarschuwt uw kennis
toch, want zo kan hij hem behoeden voor waarschijnlijk ernstige
schade.
Als de hulpverlener informatie voor u
achterhoudt omdat hij denkt dat die schadelijk voor u is (meer
lezen), mag hij die soms wel aan een ander doorgeven.
De behandeling begint pas als u hebt ingestemd
met het behandelingsplan. Tegen de hulpverlener mag u zeggen wat u
niet aanstaat in het behandelingsplan. Hij zoekt dan samen met u
naar alternatieven. Ook voor een verandering in het behandelingsplan
is uw toestemming nodig.
Mag ik van gedachten veranderen?
Jazeker, u mag uw toestemming altijd weer
intrekken. Het is mogelijk dat u toch niet tevreden bent over de
behandeling. Samen met de hulpverlener kunt u zoeken naar iets
anders, maar u kunt ook stoppen met de behandeling.
Voorbeeld: In overleg met uw
hulpverlener heeft u besloten medicatie te gebruiken tegen uw
slapeloosheid. Na een paar weken wordt u bang dat u verslaafd
raakt aan dit slaapmiddel. U trekt uw toestemming in en praat
erover met de hulpverlener. Hij stelt voor over te gaan op een
ander middel dat minder verslavend is en u gaat daarmee akkoord.
U mag dus een behandeling weigeren of een deel
daarvan. Als u alle behandeling weigert kan dat ertoe leiden dat uw
behandelaar uw opname beëindigt. Meer informatie over ontslag leest
u in brochure
Ontslag
en verlof uit het psychiatrisch ziekenhuis.
U kunt tijdelijk zó ziek of in de war zijn dat
de behandelaar vindt dat u niet in staat bent om zelf te beslissen.
Hij stelt een bepaalde behandeling voor, maar krijgt de indruk dat u
de informatie niet begrijpt. Hij verklaart u dan wilsonbekwaam en
zal iemand anders om toestemming vragen. Hij benadert één van de
volgende personen die u kunnen vertegenwoordigen:
-
uw wettelijk vertegenwoordiger
(curator, mentor, ouder, voogd);
-
uw partner;
-
degene die u hebt aangewezen om voor u
te beslissen;
-
uw naaste familie.
Lang niet alle patiënten hebben een curator of
een mentor. Meestal zal de hulpverlener daarom een partner of
familielid benaderen.
De curator en de mentor zijn vertegenwoordigers die de rechter heeft
benoemd. Meer informatie over de curator en de mentor vindt u in de
brochure Curatele, bewind en mentorschap van het Ministerie van
Justitie. Het adres voor het aanvragen van deze brochure vindt u
achter in de brochure.
Als ik het niet eens ben met mijn vertegenwoordiger?
Ook als u wilsonbekwaam bent, hebt u het recht
om behandeling te weigeren. Dat kan zelfs als uw vertegenwoordiger
wél met die behandeling instemt. De hulpverlener zal dan in beginsel
toch uw weigering moeten respecteren. Alleen als behandeling nodig
is om ernstig nadeel voor uzelf te voorkomen, kunt u tegen uw wil
worden behandeld. Als u onder die omstandigheden het ziekenhuis wilt
verlaten, dan zou de hulpverlener een ibs of rm voor u kunnen
aanvragen, en u daarmee tegenhouden. Meer informatie over de ibs en
de rm vindt u in de brochure
De gedwongen opname in het psychiatrisch ziekenhuis.
Mag ik onder dwang behandeld worden?
Bent u gedwongen opgenomen en verzet u zich
tegen de behandeling van uw psychische stoornis, dan kan de
behandelaar u in bepaalde situaties onder dwang behandelen. Dit mag
alleen als er sprake is van gevaar of als u anders te lang opgenomen
zou moeten blijven. De behandelaar kan ‘middelen of maatregelen’
toepassen of dwangbehandeling. Hieronder leest u meer hierover.
Wanneer worden middelen of maatregelen
toegepast?
In noodsituaties kunnen hulpverleners onder
dwang middelen en maatregelen toepassen om gevaar af te wenden.
Zodra de noodsituatie voorbij is, moeten deze ingrepen worden
beëindigd.
Voorbeeld: U bent onverwachts
psychotisch geworden en in die toestand bedreigt u
medepatiënten. Om te voorkomen dat u iemand werkelijk iets aan
doet, kan men u separeren of afzonderen.
U krijgt van de behandelaar een papier waarop
staat waarom hij middelen of maatregelen toe wil passen. Hij
informeert de geneesheer-directeur en de Inspectie voor de
Gezondheidszorg over de toegepaste middelen of maatregelen. De
inspectie kan achteraf onderzoeken of het echt nodig was om middelen
of maatregelen toe te passen en of het ziekenhuis zorgvuldig heeft
gehandeld.
Welke middelen en maatregelen zijn er?
Er zijn vijf verschillende middelen en
maatregelen:
-
Afzondering: U verblijft in een kamer met
een bed, tafel en stoel, een kast en een wastafel. De deur is op
slot.
-
Separatie: U verblijft in een kale ruimte
met een matras en een deken. De deur is op slot.
-
Fixatie: Men bindt u vast op een stoel of
bed.
-
Medicatie: Tegen uw wil krijgt u
kortwerkende medicatie toegediend.
-
Toediening van vocht of voedsel: U krijgt
onder dwang vocht of voedsel binnen door middel van een infuus
of slangetje via de neus naar de maag (sonde).
Hoe lang mogen middelen en maatregelen
duren?
Het toepassen van middelen of maatregelen mag
niet langer duren dan nodig is, en nooit langer dan zeven dagen. Is
langer ingrijpen noodzakelijk, dan kan eventueel dwangbehandeling
worden toegepast.
Mogen middelen en maatregelen worden
toegepast als ik vrijwillig ben opgenomen?
Bent u vrijwillig opgenomen en stemt u niet in
met de genoemde middelen of maatregelen, dan moet de hulpverlener
een ibs voor u aanvragen. Het ziekenhuis mag u in afwachting van de
beslissing van de burgemeester vasthouden.
Zonder aangevraagde ibs kunt u zich aan middelen en maatregelen
onttrekken door uit het ziekenhuis weg te gaan. Over de ibs leest u
meer in brochure
De gedwongen opname in het psychiatrisch ziekenhuis.
Wat is dwangbehandeling?
Dwangbehandeling is het toepassen van het
behandelingsplan tegen uw wil. De hulpverlener stelt voor om u op
een bepaalde manier te behandelen en schrijft die methode op in uw
behandelingsplan. Hij vraagt daarvoor uw toestemming, maar u
weigert. Toch past de hulpverlener de behandeling toe. Dan is er
sprake van dwangbehandeling.
Wanneer is dwangbehandeling toegestaan?
Dwangbehandeling mag als het absoluut
noodzakelijk is om uzelf of anderen te beschermen. Dwangbehandeling
mag worden toegepast in twee situaties:
-
Als er, ten gevolge van een psychische
stoornis, binnen het ziekenhuis sprake is van gevaar voor uzelf
of anderen.
Voorbeeld: U bent al meer dan een week psychotisch.
Door uw psychose bent u agressief naar medepatiënten. U weigert
medicatie. De situatie op de afdeling is onhoudbaar. Om het
gevaar dat u medepatiënten aanvalt op te heffen, geeft men u
onder dwang medicatie of plaatst men u in afzondering.
-
Als u zonder behandeling onaanvaardbaar
lang opgenomen zou moeten blijven, terwijl u met behandeling wel
snel met ontslag zou kunnen.
Voorbeeld: U bent met een rm opgenomen. U hebt een
manische periode. Op de afdeling bent u wel druk, maar er is
geen sprake van gevaar. U weigert medicatie. U kunt niet met
ontslag, omdat u uzelf thuis zou verwaarlozen en hele grote
uitgaven zou doen. Hierdoor zou u in grote problemen komen. Als
u medicatie zou gebruiken, wordt de manie onderdrukt en kunt u
naar huis. De arts besluit dan tot dwangbehandeling, zodat u
toch snel naar huis kunt.
Hoe verloopt een dwangbehandeling?
De behandelaar vertelt u waarom hij u onder
dwang gaat behandelen. Hij geeft u een papier waarop staat waarom
hij dwangbehandeling nodig vindt. Hij informeert de
geneesheer-directeur en de Inspectie voor de Gezondheidszorg over de
dwangbehandeling. De inspectie kan achteraf onderzoeken of de
dwangbehandeling echt nodig was en of het ziekenhuis zorgvuldig
heeft gehandeld.
Hoe lang duurt dwangbehandeling?
Dwangbehandeling mag nooit langer duren dan
nodig is. Dwangbehandeling die plaatsvindt omdat u anders te lang
opgenomen zou moeten blijven, mag maximaal drie maanden duren. Vindt
de behandelaar daarna toch nog dwangbehandeling nodig, dan moet de
geneesheer-directeur daarover beslissen.
Mag ik de afdeling verlaten wanneer ik dat
wil?
U hebt recht op bewegingsvrijheid. Als u
vrijwillig bent opgenomen, mag u de afdeling en het ziekenhuis
verlaten als u dat wilt. Maar bent u zo vaak weg dat behandeling
niet meer mogelijk is, dan mag uw behandelaar de opname beëindigen.
Meer informatie over ontslag leest u in brochure
Ontslag
en verlof uit het psychiatrisch ziekenhuis.
Bij een gedwongen opname mag u het ziekenhuis niet verlaten, tenzij
u toestemming hebt van uw behandelaar of van de
geneesheer-directeur. U hebt wel het recht op bewegingsvrijheid op
het terrein van het ziekenhuis. U hebt dus het recht de afdeling te
verlaten. Toch mag uw behandelaar u soms tegen uw wil op de afdeling
houden. Dit mag als:
-
De behandelaar vindt dat het verlaten
van de afdeling te grote risico’s heeft voor uw
gezondheidstoestand;
-
Om strafbare feiten te voorkomen.
Bijvoorbeeld, als de behandelaar bang is dat u drugs gaat
verkopen;
-
Om de orde in het ziekenhuis te
bewaren. Bijvoorbeeld, als de behandelaar bang is dat u zich
buiten de afdeling agressief gedraagt.
Beperkt de behandelaar uw bewegingsvrijheid,
dan moet hij u een papier geven waarop staat waarom hij dat doet.
Tijdens uw verblijf in een psychiatrisch
ziekenhuis hebt u recht op contact met mensen buiten het ziekenhuis.
U mag telefoneren, bezoek ontvangen en corresponderen. Hierbij hoort
u wel rekening te houden met de huisregels. Die geven onder meer aan
wanneer er bezoekuur is en waar u kunt telefoneren. Uw post mag niet
worden achtergehouden en mag ook niet worden gelezen.
U mag altijd contact opnemen met de patiëntenvertrouwenspersoon, met
uw advocaat, met een justitiële autoriteit en met de Inspectie voor
de Gezondheidszorg.
Wanneer kan telefonisch contact of bezoek
worden beperkt?
Bent u gedwongen opgenomen, dan kan het recht
om te telefoneren of bezoek te ontvangen worden beperkt, maar alleen
om één van de volgende drie redenen:
-
Als uw gezondheid door het contact ernstig
te lijden heeft. Bijvoorbeeld, u maakt zich zo druk aan de
telefoon dat u er uitgeput van raakt.
-
Door het contact wordt de orde in het
ziekenhuis verstoord. Bijvoorbeeld, u kunt door het bezoek zo
onrustig worden dat u medepatiënten lastig valt.
-
Om strafbare feiten te voorkomen.
Bijvoorbeeld als u anderen telefonisch bedreigt.
Beperkt uw behandelaar uw recht op bezoek of
telefoonverkeer, dan moet hij u een papier geven waarop staat waarom
hij dat doet.
Wat mag ik meenemen naar het ziekenhuis?
Natuurlijk kunt u eigen spullen meenemen. Die
blijven ook uw eigendom. Wel stelt het ziekenhuis grenzen aan de
hoeveelheid spullen die u mag meebrengen, want de ruimte op de
afdeling en op de kamer is beperkt.
Bij een gedwongen opname worden gevaarlijke voorwerpen van u
afgenomen. Ook een heel gewoon voorwerp, zoals een vork, kan al
gevaarlijk zijn. Het ziekenhuis neemt deze voorwerpen in bewaring en
geeft u een ontvangstbewijs. Drugs en wapens geeft men aan de
politie af. Het ziekenhuis kan u fouilleren op het bezit van
gevaarlijke voorwerpen en kan post in uw aanwezigheid openen om te
controleren of er gevaarlijke voorwerpen in zitten.
Uw gegevens bewaart men in de computer in het
elektronisch patiëntendossier. Sommige instellingen werken nog niet
met een elektronisch dossier, maar bewaren de gegevens in een map.
Uw dossier bestaat meestal uit enkele onderdelen: een medisch
dossier, een administratief dossier en een verpleegkundig dossier. U
vindt er onder meer de behandelingsplannen, de observaties van
verpleegkundigen en voortgangsrapportages. In het patiëntendossier
hoort alleen informatie te staan die van belang is voor uw behandeling.
Mag ik mijn dossier inzien?
Ja. U hebt er recht op om te weten wat men
over u schrijft. U kunt uw behandelaar vragen om inzage. Het kan
zijn dat u gegevens van derden niet mag inzien. Derden zijn
bijvoorbeeld uw familie of andere naastbetrokkenen. Dat heeft te
maken met de privacy van die derden. Informatie die u niet mag
inzien wordt uit uw dossier gehaald of afgeplakt. Als u hierover
vragen of twijfels heeft, raadpleeg uw pvp.
Kan ik kopieën krijgen van mijn dossier?
Van datgene wat u mag inzien mag u inderdaad
kopieën hebben. De kopieerkosten betaalt u zelf.
Mag ik dingen in mijn dossier veranderen?
Als er een feitelijke fout in staat, dan mag u
die laten verbeteren. Bent u het niet eens met wat er over u
geschreven staat? Dan kunt u uw eigen zienswijze opschrijven en dit
aan het dossier laten toevoegen.
Voorbeeld: U hebt ruzie gehad op
de afdeling waar u verblijft en in uw dossier staat daarover dat
u ‘zomaar’ erg boos bent geworden. Maar u werd kwaad omdat een
verpleegkundige u beledigde. Dan kunt u dit in het dossier laten
opnemen.
Kan ik mijn dossier laten vernietigen?
Uw hulpverlener bewaart uw gegevens minstens
vijftien jaar. U kunt vragen om gegevens eerder te vernietigen. In
dat geval vernietigt de hulpverlener deze gegevens binnen drie
maanden. Alleen gegevens die van groot belang zijn voor een ander
dan uzelf zal hij niet vernietigen.
Het dossier van een gedwongen opgenomen patiënt mag pas vijf jaar na
de beëindiging van de dwang op uw verzoek worden vernietigd. Dient u
geen verzoek tot vernietiging in, dan wordt ook dit dossier minstens
vijftien jaar bewaard.
Wanneer kan men mij overplaatsen?
Soms is het nodig dat u naar een andere
afdeling verhuist. Meestal gebeurt dat omdat u toe bent aan een
behandeling die u alleen op een andere afdeling kunt krijgen.
Overplaatsing kan ook het gevolg zijn van een reorganisatie binnen
het ziekenhuis. U kunt overplaatsing weigeren als de overplaatsing
betekent dat u een behandeling krijgt waarvoor u geen toestemming
hebt gegeven (meer
lezen).
Voorbeeld: Na een lange
behandeling bent u weer helemaal opgeknapt. Daarom stelt de
hulpverlener voor dat u verhuist naar de resocialisatie-afdeling.
Daar kunt u zich het beste voorbereiden op de terugkeer in de
maatschappij.
Mag ik zelf over mijn geld beslissen?
Ja. Alleen als u door de rechter onder
curatele bent gesteld of als u een bewindvoerder hebt gekregen, kunt
u niet meer over uw eigen geld beslissen. Het is mogelijk dat u uw
geld niet zelf wilt beheren omdat uw hoofd er niet naar staat. Dan
kunt u de verpleging of een maatschappelijk werker vragen om u te
helpen. U kunt het beheer van uw geld ook uit handen geven. De
toestemming daarvoor kunt u altijd weer intrekken.
Als het echt nodig is, kan het ziekenhuis tijdelijk tegen uw zin het
beheer van uw geldzaken overnemen. Bijvoorbeeld wanneer u opeens
grote schulden maakt. Zijn er langdurig maatregelen nodig, dan
vraagt men bij de rechter een onderbewindstelling of een curatele
aan.
Over de curatele en de onderbewindstelling vindt u meer gegevens in
de brochure Curatele, bewind en mentorschap van het Ministerie van
Justitie. Het adres voor het aanvragen van deze brochure vindt u
achter in de brochure.
Hebt u na het lezen van deze brochure nog
vragen over uw rechten in het psychiatrisch ziekenhuis, dan kunt u
uw behandelaar om informatie vragen. Ook de
patiëntenvertrouwenspersoon kan u informatie en advies geven.
Hoe vind ik een
patiëntenvertrouwenspersoon?
Informatie over de patiëntenvertrouwenspersoon
kunt u vragen aan uw behandelaar. Op de afdelingen van de
instelling hangen posters met het telefoonnummer en e-mailadres van
de pvp. U kunt ook de receptie van de instelling bellen om u door te
verbinden met de pvp.
U kunt ook bellen of mailen met de landelijke helpdesk van de
Stichting PVP. Zij kunnen u verder helpen. Neem contact op met de
Helpdesk PVP via T 0900 4448888 (10 ct/min),
helpdesk@pvp.nl of kijk
op www.pvp.nl.
Brochures
In onze brochures leest u meer over uw rechten in de ggz:
-
De gedwongen opname in het psychiatrisch ziekenhuis
-
Uw rechten in het psychiatrisch ziekenhuis
-
Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis
-
Ontslag en verlof uit het psychiatrisch ziekenhuis
-
De voorwaardelijke machtiging in de ggz
-
Zelfbinding in de ggz
De brochure Curatele, bewind en mentorschap
kunt u bestellen bij Ministerie van Justitie, Directie Voorlichting,
Afdeling in- en externe communicatie. Postbus 20301, 2500 EH Den
Haag, T 070 3706850.
LOC-LPR
Postbus 700
3500 AS Utrecht
T 030 2314779
info@lpr.nl
www.lpr.nl
Stichting Pandora
2e Constantijn Huygensstraat 77
1054 CS Amsterdam
T 020 6851171
info@stichtingpandora.nl
www.stichtingpandora.nl
Postbus 51
informatieloket van de overheid
www.postbus51.nl
Postbus 51 Infolijn
T 0800 8051 (gratis)
Tuchtcollege voor
de gezondheidszorg
www.tuchtcollege-gezondheidszorg.nl
Stichting PVP
vertrouwenspersonen in de zorg
F.C. Dondersstraat 9
3572 JA Utrecht
www.pvp.nl
Helpdesk Stichting PVP
T 0900 4448888 (10 ct/min)
helpdesk@pvp.nl
Inspectie voor de
Gezondheidszorg
Postbus 16119
2500 BC Den Haag
www.igz.nl
IGZ Loket
T 088 1205000 (lokaal tarief)
loket@igz.nl
Cliëntenbond
Postbus 645
3500 AP Utrecht
T 030 2521822
postbus@clientenbond.nl
www.clientenbond.nl
© 2008, Stichting PVP
Foto: Mikhail Lavrenov
ISBN: 978-90-803157-6-1
Uitgave
Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
F.C. Dondersstraat 9
3572 JA Utrecht
T 0900 4448888 (10 ct/min)
secretariaat@pvp.nl
www.pvp.nl
Bestellen
TGO Ontwerp reklame drukwerk
F 0413 262223
pvp@tgo-uden.nl
|
