Opname met IBS

Over een gedwongen opname beslist de burgemeester of de rechter. Zij nemen een maatregel: de burgemeester geeft een inbewaringstelling (ibs) af en de rechter een rechterlijke machtiging (rm).
Ook tijdens een gedwongen opname heeft u bepaalde rechten. Meer over die rechten leest u hier.


Wat is een ibs?

Een ibs is een spoedmaatregel om iemand gedwongen op te laten nemen in een ggz-instelling.
Wanneer krijg ik een ibs?

U kunt een ibs krijgen als mensen uit uw omgeving vinden dat u een acuut gevaar voor uzelf, anderen of de omgeving bent. Zij vinden dat u zich daarom moet laten opnemen in een ggz- instelling, maar u wilt dat niet. Zij benaderen een arts of de politie.
Voorbeeld: U bent al een hele tijd erg depressief. Een tijd geleden ondernam u een zelfmoordpoging. Mensen uit uw omgeving zijn bang dat u dit weer doet. Uw familie en vrienden zijn niet langer in staat om u in de gaten te houden.

Hoe krijg ik een ibs?

Voor de aanvraag van een ibs, moet een arts een geneeskundige verklaring opstellen. De arts, meestal een onafhankelijke psychiater, onderzoekt u voor zover dat mogelijk is. Hij stelt zichzelf de volgende vragen:

• Is er sprake van acuut gevaar?
• Bestaat er een vermoeden dat het gevaar door een psychische stoornis wordt veroorzaakt?
• Is een opname in een ggz-instelling de enige mogelijkheid om het gevaar af te wenden?

De arts stelt de geneeskundige verklaring pas op als hij deze drie vragen allemaal met JA beantwoordt en als ook duidelijk is dat u niet vrijwillig opgenomen wilt worden.
De verklaring gaat naar de burgemeester. Die beslist of er een ibs moet komen. Hij komt u niet zelf bezoeken. Vindt hij dat er een ibs moet komen, dan vult hij een formulier in en ondertekent dit. Dit formulier heet officieel 'beschikking van de burgemeester inhoudende een last tot inbewaringstelling'. U krijgt er een kopie van. U kunt ook uw advocaat om een kopie vragen.

Heb ik recht op een advocaat bij een ibs?

Ja.
De burgemeester zorgt ervoor dat u een advocaat krijgt. Binnen 24 uur nadat hij zijn handtekening op de ibs heeft gezet, meldt hij dit bij de Raad voor Rechtsbijstand. Die Raad wijst u een advocaat toe. De advocaat komt u opzoeken en is er ook als de rechter u komt horen. De bijstand van de advocaat is gratis.
Wie komen te weten dat ik een ibs heb?

De burgemeester informeert uw eventuele partner, uw wettelijke vertegenwoordiger en andere naasten over de ibs. Ook stuurt hij een kopie van de ibs en van de geneeskundige verklaring naar de officier van justitie en naar de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Meestal komen ook uw huisarts en uw vorige behandelaar te weten dat u een ibs heeft.


Wat gebeurt er nadat de burgemeester een last tot ibs heeft afgegeven?

De burgemeester stuurt de geneeskundige verklaring en de ‘last’  naar de officier van justitie. De officier van justitie beoordeelt de informatie. Vindt hij dat u nog langer gedwongen opgenomen moet blijven, dan schakelt hij de rechter in. Hij verzoekt de rechter om de ibs voort te zetten. Schakelt de officier de rechter niet in, dan mag u de ggz-instelling verlaten. De officier van justitie laat aan de geneesheer-directeur van de psychiatrische ggz-instellingweten of de rechter wel of niet is ingeschakeld. Is de rechter ingeschakeld, dan komt die u horen. Uiterlijk drie werkdagen nadat het verzoek van de officier bij de rechtbank is binnengekomen, hoort de rechter u en beslist of de ibs wordt voortgezet. Valt binnen die termijn een weekend of een feestdag, dan wordt de termijn met één werkdag verlengd. Hoort de rechter bijvoorbeeld op donderdag dat hij over een ibs moet beslissen, dan moet hij dat uiterlijk de maandag daarop doen.


Wat doet de rechter?

De rechter komt u horen. Hij heeft een griffier bij zich die opschrijft wat er wordt gezegd. Uw advocaat is er ook. Hij is er om u te helpen en probeert zo mogelijk aan te tonen dat een ibs niet nodig is. Bij deze hoorzitting is uw behandelaar er ook en eventueel de psychiater die de geneeskundige verklaring heeft opgesteld. Soms zijn er ook nog mensen uit uw naaste omgeving aanwezig.  De rechter stelt zichzelf de volgende vragen:
• Is er sprake van acuut gevaar?
• Bestaat er een vermoeden dat het gevaar door een psychische stoornis wordt veroorzaakt?
• Is een opname in een ggz-instelling de enige mogelijkheid om het gevaar af te wenden?

Voorbeeld: Een andere mogelijkheid om het gevaar af te wenden zou bijvoorbeeld het krijgen van psychiatrische begeleiding thuis kunnen zijn.

De rechter zet de ibs voort als hij de drie vragen met JA beantwoordt en als hij daarnaast ook vaststelt dat u niet vrijwillig opgenomen wilt worden. Om de ibs voort te kunnen zetten geeft hij een 'machtiging tot voortzetting van de ibs' af. Van deze beslissing krijgt u een kopie. Besluit de rechter om de ibs niet voort te zetten dan stopt de gedwongen opname. U bent vrij om de instelling te verlaten.

Hoe lang duurt een ibs?

Zet de rechter de ibs voort, dan duurt deze nog drie weken. De periode die voorafgaat aan de beslissing van de rechter kan ongeveer een week zijn. In totaal kan het gedwongen verblijf dus ongeveer vier weken duren.

Vraagt men een rechterlijke machtiging (rm) aan terwijl de ibs nog loopt, dan blijft de ibs van kracht tot de rechter een beslissing neemt over de rm-aanvraag. Dit betekent dat uw gedwongen opname in de instelling door blijft gaan, totdat de rechter de rm-beoordeling heeft gedaan. De totale duur van de ibs kan dan uitlopen tot ongeveer zeven weken. Krijgt u inderdaad een rm opgelegd dan blijft u gedwongen opgenomen.
De burgemeester, de officier van justitie en de rechter zijn bij het volgen van de ibs-procedure gebonden aan precieze termijnen. Die termijnen zijn van belang omdat u anders niet weet waar u aan toe bent. Als u denkt dat er termijnen overschreden worden, overleg dan eerst met uw advocaat of anders met de patiëntenvertrouwenspersoon (pvp).

Hoe kom ik van een ibs af?

Er zijn twee manieren om van een ibs af te komen:
Als de rechter u komt horen, kunt u hem vragen uw ibs niet voort te zetten. Uw advocaat kan u helpen met het verzamelen van argumenten daarvoor.
U kunt de geneesheer-directeur in een brief vragen om de ibs te beëindigen. U schrijft hierin bijvoorbeeld dat u vindt dat er geen acuut gevaar meer is. De pvp kan u helpen bij het opstellen van deze brief. Binnen twee weken ontvangt u van de geneesheer-directeur een reactie. Hij laat u weten of hij de ibs opheft of laat voortbestaan. Ook schrijft hij hoe hij tot deze beslissing is gekomen. Wijst de geneesheer-directeur uw verzoek af of laat hij u niet binnen twee weken weten wat hij beslist, dan kunt u uw ontslagverzoek voorleggen aan de rechtbank.
  PRINT DEZE INFORMATIE